ხელფასის ამოცანა

ექსელის შესწავლა ხელფასის ამოცანის მარტივი მოდელით დავიწყოთ.

შევადგინოთ ცხრილი, რომელშიც მოცემული იქნება ორგანიზაციის თანამშრომელთა სია. მომდევნო სვეტებში, გვარის გასწვრივ, ჩაიწერება თითოეული მათგანის ხელფასი და პრემია, მათი ჯამი, დასაკავებელი და გასაცემი თანხა.

თანამშრომელთა სია დავნომროთ, ხოლო ბოლოს დავურთოთ შენიშვნის სვეტი. ცხრილს სათაურად დავაწეროთ სიტყვა „ხელფასი“:

მონაცემთა შეტანა ხელფასის მაგალითში

პირველი ეტაპის განხორციელება ცხრილის უჯრედებში მონაცემთა შეტანას გულისხმობს. ამისათვის შევასრულოთ შემდეგი მოქმედებები:

დავაწკაპუნოთ ცარიელ ღილაკზე ფურცლის მარცხენა ზედა კუთხეში სვეტებისა და სტრიქონების დასახელებათა გადაკვეთაზე. ამით მთელი ფურცელი მოინიშნება. ახლა Home პანელის Font ინსტრუმენტში დავაყენოთ Sylfaen, რითაც ფურცლის ყველა უჯრედს Sylfaen ფონტი მიენიჭება. ენის გადამრთველი გადავრთოთ ქართულზე;

შევიტანოთ სიტყვა „ხელფასი“ A1 უჯრედში, რისთვისაც გავააქტიუროთ A1 უჯრედი და კლავიატურიდან ავკრიფოთ სიტყვა „ხელფასი“. შეტანილი ტექსტის დასაფიქსირებლად დავაჭიროთ Enter კლავიშს;

B2 უჯრედში შევიტანოთ სიტყვები: „გვარი, სახელი“. აღმოჩნდება, რომ ეს ორი სიტყვა B2 უჯრედში არ ეტევა და ნაწილობრივ C2 უჯრედშია გადასული. მოვნიშნოთ რიგრიგობით B2 და C2 უჯრედები და დავაკვირდეთ ფორმულის ზოლს. ცხადი გახდება, რომ ეს სიტყვები მხოლოდ B2 უჯრედს ეკუთვნის და არა C2–ს;

C2 უჯრედში შევიტანოთ სიტყვა „ხელფასი“. დავინახავთ, რომ B2 უჯრედში ჩაწერილი სიტყვების – „გვარი, სახელი” – ბოლო ნაწილი დაფარული აღმოჩნდება. ახლა მივიტანოთ მაუსის მაჩვენებელი B და C სვეტების დასახელებათა საზღვართან და გავაფართოვოთ B სვეტი ისე, რომ სიტყვები „გვარი, სახელი“ მთლიანად გამოჩნდეს;

D2-H2 უჯრედებში რიგ-რიგობით ავკრიფოთ სიტყვები: „პრემია”, „ჯამი”, „დაკავება”, „ხელზე” და „შენიშვნა”;

ამის შემდეგ A2 უჯრედში ჩავწეროთ „#”, A3 უჯრედში – რიცხვი „1”, ხოლო A4 უჯრედში – რიცხვი „2”. ვიწყებთ ორგანიზაციის თანამშრომელთა გადანომვრას. ავტომატური გადანომვრისათვის მოვნიშნოთ ორი – A3 და A4 უჯრედი და ავაგოთ რიცხვითი მწკრივი A3–A12 უჯრედებში, რისთვისაც გამოვიყენოთ მონიშვნის ჩარჩოს შევსების მარკერი. ამით მომზადდება ნომრები ათი თანამშრომლისათვის;

B3–B12 უჯრედებში შევიტანოთ სახელები და გვარები, ხოლო მათ გასწვრივ – C3–C12 და D3–D12 უჯრედებში – შესაბამისად, ხელფასისა და პრემიის მონაცემები – მთელი რიცხვები ათასის ფარგლებში. მეხუთე თანამშრომელს პრემია არ გამოვუწეროთ.

მიიღება ქვემოთმოყვანილი სურათი:

ფორმულების შეტანა ხელფასის მაგალითში

მიღებული ცხრილი გამოვიყენოთ თითოეული თანამშრომლის ხელფასისა და პრემიის ჯამის, დასარიცხი თანხისა და ხელზე გასაცემი თანხის ავტომატურად გამოსაანგარიშებლად, აგრეთვე თითოეული სვეტის რიცხვით მონაცემთა ჯამის ავტომატურად გამოსათვლელად. ხელფასის დარიცხვის სიდიდე განისაზღვროს ხელფასისა და პრემიის ჯამის 12%-ის ოდენობით.

ახლა შევუდგეთ ფორმულების რეალიზაციას ჩვენი ამოცანისათვის:

დავდგეთ E3 უჯრედზე და კლავიატურიდან ავკრიფოთ ფორმულა: „=C3+D3” (ბრჭყალების გარეშე). ფორმულის აკრეფა დავამთავროთ Enter კლავიშით. E3 უჯრედში გამოჩნდება გამოთვლის შედეგი. C3 უჯრედში შევცვალოთ რიცხვითი მნიშვნელობა. E3 უჯრედში გამოთვლის შედეგი ავტომატურად შეიცვლება;

ახლა დავდგეთ E4 უჯრედზე და შემდეგნაირად მოვიქცეთ:

ავკრიფოთ კლავიატურიდან ტოლობის ნიშანი;

დავაწკაპუნოთ C4 უჯრედზე. ტოლობის ნიშანს მიეწერება „C4”;

ავკრიფოთ კლავიატურიდან შეკრების ნიშანი „+”;

დავაწკაპუნოთ D4 უჯრედზე. შეკრების ნიშანს მიეწერება „D4”;

დავაჭიროთ Enter კლავიშს.

ამჯერად ფორმულა განსხვავებული ხერხით შევიტანეთ უჯრედში.

დავდგეთ ისევ E4 უჯრედზე და გამოვწიოთ შევსების მარკერს. ასეთი ხერხით ფორმულა გავავრცელოთ E5-E12 უჯრედებზე. ისინი შეივსება შესაბამისი ფორმულების გამოთვლების შედეგებით. რიგრიგობით გავააქტიუროთ E5, E6 და E7 უჯრედები და დავუკვირდეთ ფორმულათა ზოლს. დავინახავთ, რომ ექსელი „მიმხვდარა”, რომ ერთი და იგივე უჯრედების მონაცემები კი არ უნდა შეეკრიბა, არამედ შესაკრები უჯრედების მისამართები გაუზრდია და სწორად განუსაზღვრავს;

შემდეგი ფორმულა, რომელიც „დაკავება” სვეტში უნდა ჩაიწეროს, გულისხმობს, რომ თითოეულ თანამშრომელს ჯამური ხელფასიდან დაუკავდეს 12%. ამისათვის F3 უჯრედში შევიტანოთ ფორმულა „=0.12*F3” და გავავრცელოთ იგი F4-F12 უჯრედებზე;

E და F სვეტების მონაცემების სხვაობის გამოსათვლელი ფორმულა უკვე ნასწავლი ხერხებით შევიტანოთ G სვეტში.

ახლა თითოეული სვეტის ჯამი დავითვალოთ მთლიანი ხელფასის, პრემიისა და ა.შ. მონაცემების მისაღებად. ეს ჯამები შესაბამისი სვეტის ქვემოთ მდებარე უჯრედებში განვათავსოთ. ჯამების დათვლაც სხვადასხვა ხერხით შეიძლება:

დავდგეთ C13 უჯრედზე და დავაწკაპუნოთ Formulas პანელზე განთავსებულ აჯამვის AutoSum ღილაკზე. C3-C12 დიაპაზონი მოციმციმე წყვეტილი საზღვრით მოინიშნება. ჩვენ სწორედ ამ დიაპაზონის მონაცემთა ჯამი გვჭირდება, ასე, რომ თანხმობის ნიშნად განმეორებით დავაწკაპუნოთ ღილაკზე ან დავაჭიროთ Enter კლავიშს;

ახლა დავდგეთ D13 უჯრედზე და დავაწკაპუნოთ AutoSum ღილაკზე. ამჯერად მოციმციმე წყვეტილი საზღვრით D8-D12 დიაპაზონი მოინიშნება (რადგან D7 უჯრედი ცარიელია). ეს კი ის არ არის, რაც გვსურდა, ამიტომ მოვნიშნოთ D3-D12 დიაპაზონი და განმეორებით დავაწკაპუნოთ ღილაკზე ან დავაჭიროთ Enter კლავიშს.

შემდეგ სვეტებში დასათვლელი ჯამების ფორმულები AutoSum ღილაკზე ორჯერადი დაწკაპუნებით შეიძლება მივიღოთ.

წავშალოთ მიღებული ჯამები, მოვნიშნოთ C13-G13 უჯრედები და AutoSum ღილაკზე ორჯერადად დავაწკაპუნოთ. თურმე შესაძლებელი ყოფილა მთელი ამ ჯამების ერთდროულად გამოთვლა!

ზემოთ აღწერილი მოქმედებების შედეგად მივიღებთ შემდეგ სურათს:

ცხრილის გაფორმება

ყოველ უჯრედს საკუთარი ფორმატი გააჩნია. ეს გულისხმობს მასში ჩაწერილი მონაცემის გარეგნულ სახეს: შრიფტს, მის ზომას, ფერს, სტილს (გამოკვეთილი, დახრილი, ქვეშ ხაზგასმული), ჩარჩოსა და სხვა ატრიბუტებს.

მოვნიშნოთ A1-H1 დიაპაზონი და დავაწკაპუნოთ Home პანელის ღილაკზე. მონიშნული დიაპაზონის უჯრედები გაერთიანდება და სიტყვა „ხელფასი” მის ცენტრში განთავსდება.

შევნიშნოთ, რომ Center ღილაკი, რომელიც MS Word ტექსტური რედაქტორიდანაც ნაცნობია, მონიშნულ უჯრედებში ჩაწერილ მონაცემებს განათავსებს თითოეული ამ უჯრედის ცენტრში, ხოლო ახლახანს გამოყენებული ღილაკით მონაცემები მთლიანად მონიშნული დიაპაზონის ცენტრში განთავსდებიან.

გავზარდოთ პირველ სტრიქონში მოთავსებული სიტყვის – „ხელფასის” ზომა, რადგან იგი გარკვეული თვალსაზრისით ცხრილის სათაურს წარმოადგენს. შევცვალოთ შრიფტის ფერი და უჯრედის ფონი, შესაბამისად Font Color და Fill Color ინსტრუმენტების დახმარებით, გავუკეთოთ ჩარჩო Borders ინსტრუმენტით. ღილაკით შესაძლებელია ფორმატის გადატანა ერთი უჯრედიდან მეორეზე.

ამის შემდეგ აღარ უნდა იყოს ძნელი ცხრილის დანარჩენი ნაწილის დამოუკიდებლად გაფორმება: შრიფტისა და ფონის ფერების შერჩევა, ჩარჩოს გაკეთება.